Blog Ελεύθερου Ωδείου

Κρητική Λύρα: Το πρώτο μάθημα

Γράφει ο Ανδρέας Αρβανίτης (*)

Η Λύρα είναι ένα όργανο που ανήκει στην οικογένεια των εγχόρδων τοξοτών μουσικών οργάνων, δηλαδή των οργάνων με δοξάρι. Και όπως σε όλα τα όργανα με δοξάρι η πιο απαραίτητη και θεμελιώδης δεξιότητα είναι ο καλός χειρισμός του δοξαριού, που αποτελεί την πηγή του ήχου. Για να ξεκινήσει κάποιος να μαθαίνει λύρα θα πρέπει μαζί με το κράτημα της λύρας που θα αναλύσουμε να αφιερώσει ένα χρονικό διάστημα στο πως να βγάζει καθαρό, ικανοποιητικό ήχο από το όργανο πριν την προσθήκη των δαχτύλων του αριστερού χεριού (**).

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν!

Τοποθετούμε τη λύρα μας με τη μύτη ή με το "μάγουλο" της λύρας πάνω στον αριστερό μηρό μας (βλ. φωτο παραπάνω). Το αριστερό χέρι που κρατάει τη λύρα χρησιμοποιεί τον αντίχειρα για να αγκαλιάσει το λαιμό και το μαλακό μέρος της παλάμης από την άλλη μεριά του λαιμού. Το κεντρικό κομμάτι της παλάμης δε θα πρέπει να ακουμπάει γιατί θα περιορίζει την κινητικότητα των δακτύλων αργότερα.

Μαθήματα Κρητικής Λύρας από 52 € το μήνα!


Μετά από αυτό είμαστε έτοιμοι για δοξαριές. Αρχικά ας βεβαιωθούμε πως το δοξάρι μας είναι ρετσινωμένο. Οι τρίχες των δοξαριών δεν παράγουν τριβή στις χορδές από μόνες τους γι αυτό πρέπει να έχουμε προμηθευτεί ρετσίνι για δοξάρι από κάποιο κατάστημα και να το τρίψουμε πάνω στις τρίχες απαλά μέχρι αυτές να καλυφθούν. Εάν χαϊδέψετε τις τρίχες με το δάχτυλο και μένει η σκόνη στο χέρι σας τότε έχει ρετσινωθεί επαρκώς και είναι έτοιμο προς χρήση. Βεβαιωθείτε ότι έχει περαστεί ρετσίνι σ όλο το μήκος του δοξαριού.

Για να κρατήσετε σωστά το δοξάρι ανοίξτε την παλάμη του δεξιού σας χεριού(**) έτσι ώστε να κοιτάει προς τα πάνω και βάλτε πάνω την βαριά του άκρη (όχι τη μύτη). Στη συνέχεια περάστε τον αντίχειρα από πάνω τον παράμεσο ανάμεσα στις χορδές και το μικρό δάχτυλο έξω από τις τρίχες του δοξαριού (βλ. φωτο). Ο δείκτης και ο μέσος θα αγκαλιάζουν το ξύλο του δοξαριού.

λύρα κράτημα δοξαριού λύρα κράτημα δοξαριού

Τοποθετήστε το πάνω σε μια από τις χορδές της λύρας σας ιδανικά πάνω από το σημείο που τελειώνει τη ταστιέρα της λύρας, όπου συνήθως βγάζει τον καθαρότερο ήχο. Σύρετε απαλά δεξιά και αριστερά, εκμεταλλευόμενοι όσο το δυνατόν όλο το μήκος του δοξαριού. Σ αυτό το σημείο αρκετοί ίσως απογοητευτούν από τον ήχο που θα παράγουν, αλλά χρειάζεται υπομονή, επιμονή και κυρίως προσοχή και όλα θα διορθωθούν σιγά-σιγά.

Παρατηρήστε ότι εάν το σημείο επαφής του δοξαριού με την χορδή μετακινηθεί προς τον καβαλάρη, ο ήχος αρχίζει να "τσιρίζει", βγάζοντας πολύ πρίμο ηχόχρωμα. Αν πάλι το σημείο επαφής μετακινηθεί από την άλλη μεριά της χορδής (πάνω από την ταστιέρα), το ηχόχρωμα γίνεται πολύ θαμπό. Έτσι, μετά από μερικές δοκιμές, βρίσκουμε το σημείο της χορδής, που πρέπει να σύρουμε το δοξάρι, για να παράγουμε τον καλύτερης ποιότητας ήχο. Σημειώστε ότι το δοξάρι πρέπει κατά το δυνατόν να αγγίζει πάντα στο ίδιο σημείο της χορδής και να είναι παράλληλο με τον καβαλάρη, δηλαδή κάθετο με τις χορδές της λύρας (βλ. φωτο).

λύρα γωνία δοξαριού

Εξασκηθείτε λοιπόν στην κίνηση του δοξαριού. Πολύ σημαντικό είναι τα χέρια σας να είναι χαλαρά χωρίς πίεση και σφίξιμο, γιατί διαφορετικά θα επηρεάσουν δυσμενώς τον ήχο. Τον πρώτο καιρό καλό είναι να τοποθετείτε κι έναν καθρέφτη απέναντί σας, για να μπορείτε εύκολα να ελέγξετε αν η γωνία του δοξαριού σας με τις χορδές είναι ορθή (όπως πρέπει δηλαδή) ή οξεία (που είναι ο λάθος τρόπος).

Επίσης, για να μάθετε να εκμεταλλεύεστε όσο το δυνατόν ολόκληρο το μήκος του δοξαριού, κάντε την εξής άσκηση: Καθώς κινείτε το δοξάρι, αρχίστε να μετράτε αργά και σταθερά από την εκκίνηση του δοξαριού 1-2 και να αλλάζετε την φορά της κίνησης κάθε φορά που ξεκινάτε πάλι το 1. Δηλαδή μέτρημα 1-2 κίνηση δοξαριού προς τα αριστερά και 1-2 κίνηση δοξαριού προς τα δεξιά κ.ο.κ. Αφού το καταφέρνετε αυτό, δοκιμάστε μετρώντας μέχρι το 3 και μετά μέχρι το 4. Δώστε πολύ σημασία στον ενιαίο ήχο της δοξαριάς σας. Να ακούγεται δηλαδή η ίδια ένταση ήχου από άκρη σε άκρη χωρίς αυξομειώσεις και χωρίς "τρεμουλιάσματα".

Με το αριστερό χέρι αγγίζουμε γενικά τις χορδές από τα πλάγια με την επιφάνεια των νυχιών μας. Αλλά μην βιαστείτε να παίξετε από τώρα με το αριστερό. Εστιάστε προς το παρόν στο να βελτιώσετε τον ήχο της δοξαριάς σας. Μπορεί να σας πάρει αρκετές μέρες μέχρι να πετύχετε το επιθυμητό αποτέλεσμα, αλλά κάντε λίγο υπομονή. Και να είστε βέβαιοι ότι ο χρόνος που θα αφιερώσετε σ’ αυτό το πολύ βασικό στάδιο, θα σας ανταμείψει αργότερα μ’ έναν όμορφο ήχο στο παίξιμό σας, που θα σας γεμίζει ικανοποίηση!

Καλή αρχή!

____________
(*) Ο Ανδρέας Αρβανίτης είναι καθηγητής Κρητικής λύρας, Κρητικού λαούτου, μαντολίνου, ασκομαντούρας και φυσαρμόνικας και διδάσκει στο Ελεύθερο Ωδείο.

 

(**) Σημείωση: Το άρθρο είναι γραμμένο για δεξιόχειρες. Οι αριστερόχειρες δοκιμάστε να παίξετε για λίγο και από τις δυο πλευρές και αποφασίστε μετά σε ποια πλευρά νιώθετε ότι το σώμα σας «υπακούει» καλύτερα. (Πολλοί επιλέγουν να κρατάνε το δοξάρι με το αριστερό χέρι και να τοποθετούν τη λύρα στον δεξί μηρό).

Μαθήματα Κρητικής Λύρας από 52 € το μήνα!

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Το πρώτο μάθημα στην φλογέρα Ξεκίνημα στο σαξόφωνο »

Copyright © 2021 Ελεύθερο Ωδείο